Bye Bye Bitterbal

Wat napratend en drinkend in de aula, kwam een schaal met bitterballen, -kipnuggets en mini-loempia’s voorbij. Moreel probleem: wat zal ik kiezen? Maar wacht, laat ik bij het begin beginnen. Enkele dagen daarvoor sprak ik namelijk een lokaal CDA politica. Zij bracht de noodzaak van een goed florerende agrarische sector ter sprake, én: dat het goed is dat kinderen weten waar ons voedsel vandaan komt! Thuis moest ik denken aan m’n eigen eerste voedselherkomst ervaringen. Wij hielden ooit kippen, mooie zwartgoud gezoomde Barnevelders. Maar voor ons waren dat gewoon lopende recyclingfabriekjes die etensrestjes kregen en ons daarvoor dagelijks bedankten met eieren. Dat recyclen hield niet op bij eieren, want als jongetje hielp ik m’n vader ook bij het slachten van zo’n kip. Achteraan het tuinpad stond een eikenhoutenhakblok waar ik zo’n Barnevelds kippennekje oplegde, klaar voor de spannende ‘tweedeling’ die mijn vader voltrok met een korte slag van een niep. Minder spannend was het met kokend water veren plukken en ingewanden verwijderen, dat stonk afgrijselijk. Soms was er wat discussie met Ma of het kippenmaagje wel of niet in de kippensoep hoorde, maar van voedselvervreemding was geen sprake. Van enige emotionele binding met de kip ook niet.

Volgens mij is ‘kippenbinding’ ook zeldzaam; ‘paardenbinding’ daarentegen niet. Lees onderstaand waargebeurd verhaal maar. Beginjaren zestig, op een maandagmorgen, kwam m’n collega met een triest gezicht op het werk. Na enig aandringen kwam het er uit: zijn vader was een klein boertje met enkele hectares landbouwgrond en een paard om die grond te bewerken. Het was een lief handelbaar paard waarmee het hele gezin in de loop der jaren emotioneel vertrouwd was geraakt. Helaas, door de schaalvergroting van Sicco Mansholt kon kleinschalig boeren er niet meer uit en moest afstand worden gedaan van land en paard. Die zaterdagmorgen kwam een paardenslager het paard halen. Toen het werd weggeleid de aanhanger in, keek het met natte droevige ogen achterom naar de boer en z’n gezin, alsof het zeggen wilde: ‘waaraan heb ik dit verdiend, is dit jullie dank voor jarenlang trouwe arbeid?’ Het boerengezin raakte aangeslagen, emotioneel compleet stuk. Niemand had een oog dicht gedaan dat weekend.

Rond diezelfde tijd ging m’n vader regelmatig naar een paardenslager in Almelo. ‘Paardenvlees is een specialiteit voor fijnproevers’ zei hij, maar hij was de enige thuis die dat vond. Thuisgekomen later diezelfde maandag, vertelde ik hem bovenstaand verhaal. De paardenslager was gelijk een klant kwijt. Onlangs konden we in de media lezen dat paardenvlees ook wordt verwerkt in bitterballen. Daarmee ben ik terug in de aula bij de schaal met bitterballen. Ik koos een mini-loempia.