Afbeelding

Magnum Mysterium I

Columns

Hebt u dat ook gelezen over die eucharistieviering Missa in Mysterium van Herman Finkers? Daar was ik graag bij geweest. Maar, was die mystiekkatholieke eucharistieviering wel toegankelijk voor een rationele protestant, zoals ik? Ja hoor, Herman Finkers was dikke maatjes met dominee Anne van der Meiden, nee Herman is – net als ik - niet van dat benauwd religieus hokjes denken. Bovendien: ook ‘dwalende broeders’ - zoals een katholieke vriend mij noemt-, hunkeren op gezette tijden naar mystiek en liturgische symboliek. Ja, Herman zou me wel binnen hebben gelaten als ik had geklopt op de deur van de Sint Jacobuskerk in Enschede. Zonde dat het Gregoriaans zingen is verdwenen uit kerkdiensten. De oorzaak ligt bij de augustijner monnik Maarten Luther, immers hij startte de reformatie, begin van het grote schisma. Met die reformatie moest ook kerkmuziek worden ‘geréformeerd’ vond men in die nieuwe protestantse kerk. Daarmee sneuvelde het Gregoriaans zingen; veel later deed ook de Nederlands katholieke kerkprovincie het Latijn en Gregoriaans in de ban, onwijs jammer. 

Trouwens, ook vanuit de sterrenkunde bezien heb ik nog een postuum appeltje met Maarten Luther te schillen. Kijk, hij had als religieus vernieuwer natuurlijk wel een punt met die heidense aflatenhandel van Johann Tetzel, maar zo vernieuwend was ie zelf nou ook weer niet. Toen Copernicus zijn ‘De Revolutionibus’ publiceerde, met daarin de stelling dat de aarde om de zon draait en niet andersom, was zijn conservatieve reactie: “ik heb gehoord van een omhooggevallen astroloog (astronomie bestond nog niet, CK) die wil bewijzen dat de aarde om de zon draait en niet andersom[ ], deze dwaas wil de hele kunst van de sterrenkunde op z’n kop zetten” Nee, Maarten Luther was helemaal niet zo’n open geest als vaak wordt gedacht. 

Terug naar de eucharistieviering Missa in Mysterium. In zo’n religieus nostalgische ambiance kun je door het zingen van Gregoriaanse kerkliederen, zomaar belanden in een weldadige flow van vroomheid en devotie. Opeens voel je: ‘er is meer dan er is’, -je geeft je over, raakt in vervoering en begeesterd door Prima Causa, de eerste oorzaak van alles: het Magnum Mysterium! Ja, echt religieus genieten is het wanneer je in een schaarsverlichte, met wierrook vol gezwaaide Gotische kerk, Gregoriaans mag zingen. Subiet waan ik me in een mistig middeleeuws klooster, alwaar ik met rozenkrans en gehuld in monnikspij, zingend en gebeden prevelend door zuilengangen loop. Heel veel zingen, want zingen is dubbel bidden zei kerkvader Augustinus. Moeten we nu Latijns gaan leren? In hemelsnaam: niet doen! Geen Latijn studie beginnen. Het mysterie moet groot blijven, je moet vooral niet weten wat je zingt. Zo laten dat Magnum Mysterium!