Algemeen

Jan Lohuis voltooit megaklus met dik boekwerk over wel en wee van De Eversberg

NIJVERDAL – Vrijdag 11 september is de grote dag. Bij de Wilgenweard wordt dan officieel het eerste exemplaar aangeboden van het standaardwerk 'De opkomst en ondergang van landgoed De Eversberg'.

Schrijver Jan Lohuis is blij dat het boek uitgekomen is. Door verschillende oorzaken is de verschijning later dan oorspronkelijk het plan was. Hij vindt het mooi dat zijn boek aangeboden wordt aan de baronessen Van Heerdt tot Eversberg die hij heeft leren kennen bij het herstel van de grafkelder van de familie op het oude kerkhof in Hellendoorn.

Grondig te werk
De geschiedvorser gaat heel grondig te werk; hij heeft gespeurd in kerkboeken, archieven, doopakten en verkooppapieren om het leven van de bewoners van De Eversberg zo nauwkeurig mogelijk weer te geven.
Maar niet alleen de verschillende kasteelbewoners worden uitvoerig belicht. Ook de boeren, de pachters en hun gezinnen die rond de havezate in kleine boerderijtjes leefden. “Iedereen is even belangrijk. Ik heb geen verschil gemaakt tussen de adellijke families en de landarbeiders. Wel is er natuurlijk in archieven meer te vinden over de eersten”, licht Lohuis toe. “Maar bij de aangifte van een geboorte of overlijden moesten er twee getuigen mee dat waren meestal de buren, de noabers.”

En op die manier kwam de schrijver achter veel gegevens van de bewoners in het gebied. Hij denkt even na en komt dan tot de conclusie dat er vroeger wel dertien boerderijen tot de landerijen van het kasteel behoorden. Bezittingen lagen in Hellendoorn, Rijssen en Wierden. Voor de verhalen over vroegere bewoners heeft de amateurhistoricus veel bezoeken afgelegd bij oudere mensen en opgetekend wat zij nog wisten over hun ouders en voorouders. Zo stelde hij complete stambomen samen. Hij kwam op zijn zoektocht droevige, interessante en grappige verhalen tegen die allemaal aandacht kregen in het lijvige boek. Als voorbeeld laat hij een foto van een rijk geborduurde merklap of letterdoek uit 1860/'70 van de familie Scholten zien. “Ja, de foto is een beetje klein. Eigenlijk zou ik die graag groter zien. Die merklap had ik al eens eerder gezien op een expositie in Raalte. Ik heb uitgezocht wat alles wat er op staat betekent.”

Een heel ander verhaal is dat van het poesiealbum van een Rotterdams 'bleekneusje' uit de oorlog dat Lohuis tegenkwam. Hij heeft de eigenaresse in Rotterdam opgezocht evenals plaatsgenoot Gerrit van de Werfhorst de schrijver van een versje in het album. “Hij kon zich nog herinneren dat hij dat geschreven had.”

Lohuis, zelf afkomstig uit Zuna, heeft lang over dit project gedaan. “In 2007 kwam mijn boek over Zuna uit. Daarmee was ik al een poos bezig. Toen ik nog werkte nam ik soms een vrije dag voor onderzoek. Ik kwam bij het Historisch Centrum Overijssel in Zwolle ook veel materiaal over Notter tegen waar ik later wat mee wilde doen. Ik vond dat de marke Zuna/Notter Notter onderbelicht gebleven was.” Hij bewaarde en kopieerde alles wat hij van belang vond. “Later, met m'n digitale camera ging het veel sneller.”

Van boerderijtje tot havezate
De schrijver neemt zijn lezers mee vanaf het boerderijtje met de naam Eversberg aan de oostkant van de Regge aan het eind van de 14de eeuw. Hoe later Adam van Heerdt als eerste van het geslacht Van Heerdt daar in de Tachtigjarige Oorlog een groot huis laat bouwen. Dat huis werd door zijn nazaten steeds verder vergroot en uitgebreid tot een echt kasteel. Met de levens van de achtereenvolgende bewoners van De Eversberg krijgt de lezer via hun functies en militaire carrières ook een inkijkje de vaderlandse geschiedenis.

Smeuïg is het verhaal over de levensgenieter Timon van Heerdt; hij pleegde overspel maar liet wel het landgoed opknappen. Daarbij joeg hij er het familiekapitaal door. De familie liet hem onder curatele plaatsen. Volgens Lohuis bedoelde hij het goed maar had hij hulp moeten zoeken. “Hij was zijn tijd vooruit, denk ik.”

Een ander verhaal gaat over baron Van Sternbach en zijn jeneverstokerij. En over hoe het ging na de afschaffing van de marken. Over Thomas Ainsworths verblijf op de Eversberg. Over Nicolaas Trakraanen die verschillende schilderijen maakte van zijn huis. En over de brand (1943) en teloorgang van De Eversberg waarvan in de kelderrestanten nu vleermuizen huisvesten...

Van het boek uitgegeven door Uutgeverieje 'n Boaken zijn inmiddels in de voorverkoop 250 boeken verkocht. De overige exemplaren zijn te koop à 45 euro bij de boekhandels in Hellendoorn, Nijverdal, Rijssen en Wierden.